29.05.2020, 11:58 486

27 Mayıs İhtilal Akşamında Sanatçı Mualla Mukadder’in Maraş Konseri

Türk demokrasisi 27 Mayıs 1960 da büyük bir darbe almıştı. Başbakan ve bakanlar edilmişti. Ülke meçhule doğru sürüklenmiş, demokrasimiz kara bir leke almıştı.

İşte o kara gecenin öncesinde, ihtilal akşamında, Kahramanmaraş’ta yaşanmış bir hatırayı burada nakletmek istiyorum. 1940 doğumlu Nuri Altıparmak ağabey 60 yıl önce bizzat yaşadığı o hatırayı anlatırken sanki her şeyi yeniden yaşıyordu.

Nuri Altıparmak

Nuri Altıparmak, varlıklı bir aileye mensup. O yıllarda şehrin en modern otelleri sayılan Kahramanmaraş’taki Marmara ve Kervansaray Otelleri ile Marmara Hamamı sahibi ve işletmecisi. Ulu Camiinin kıble yönünde. Şimdiki Kâtip Han’ın karşısındaki otelini yazıhanesinde otururken bir telefon gelir. Ahizeyi kaldırdığında karşıda o dönemin Maraş Valisi. Tarih 26 Mayıs 1960 ve günlerden Perşembe:

- Nuri Bey merhaba, ses sanatkârı Mualla Mukadder Hanım ve saz heyeti Maraş’a konser için gelmişler. Arkadaşlar size uğramışlar ancak yerimiz yok demişsiniz, doğru mu?

O zaman Maraş’ta misafirhane yok. Bürokratlar, hatta Vali bile tayin olunup gelse önce normal otelde yatar. Mualla Mukadder, o dönemde Türkiye’nin en şöhretli ve en güzel ses sanatçısı. İzmir’den turneye çıkmışlar konserler vermek üzere Maraş’a da gelmişler. Valiye cevabım:

- Evet uğradılar. Yanlış mı doğru mu bilmem. Bizim otel, aile ve esnaf oteli, burada belli müşteriler kalır. Hakir gördüğümden değil. Maraş’ta bunlara tayaturacı derler. Eğer ben otelime alırsam, beni Maraşlılar tefe koyar öttürür. Zorlamayın sayın valim, dedim.

Mevcut Marmara Otel’imizin bitişiğine yeni bir otel daha yaptırmıştık, Kervan Saray Oteli. Hizmete gireli bir yıl olmuştu. Kırk kişi kalır. Vali devam etti:

- Senin yeni otelde yer varmış, orada kalsalar olmaz mı? Dedi.

Koskoca Vali’yi de daha fazla üzmek istemedim. Vali’ye, kaldıkları sürece emniyet için kapıya iki polis tahsis ederse olur dedim. Neme lazım ben işimi sağlama alırım, belki birinin bir kırığı olur otelin adını kötüye çıkarır. Vali bey bana, sen merak etme, on polis gene gönderirim, dedi.

Sanatçı Mualla Mukadder

Mualla Mukadder ve saz heyetini tam 26 kişiydi. Sesi kadar kendi de çok güzel bir kadın. Hecin gibi. Zannedersin ki Süreyya Pehlevi. Yanında da yetişkin biri daha var, meğer kızıymış. Mualla Hanım için otelimizin en güzel odasını ayırdık. Organizatör ve diğer ekibini de uygun odalara yerleştirdik.

Hasılı kelam akşam oldu. 26 Mayıs Perşembe. Yarın Cuma, Namazdan çıktık bizi de konsere davet ettiler, ev sahibiyiz ya. Konser, Çocuk Bahçesi’nin alt bitişiğindeki yazlık sinemada oluyor. En önde, Vali bey, komutanlar, amirler, müdürler, hepsi ön sırada yan yana tahta sandalyelere oturmuşlar konser izleyecekler. Beni de bir kenarına oturtturdular. Yanıma da jandarma binbaşısı oturuyor. Sivilden tanışırız Maraş’a yeni geldiğinde o da bizim otelde kalmıştı.

Konser başladı. Udi, öyle bir hicaz taksim geçti ki… Udu sanki konuşuyordu. Taksimi bitirdi, ayağa kalktı seyircileri selamladı. Alkışlardan sonra tekrar oturdu. Mızrabı saza vurduğunda kadın içerden şarkıya başladı.

“Görmedim ömrümün asude geçen bir demini
Çekerim hep o siyah gözlerinin mâtemini”

Mualla Mukadder, sahneye çıktığında öyle bir alkış tufanı başladı ki... Herkes ayakta. Peş peşe şarkılarını okudu. Arada değişik makamda taksimler... Makamına göre şarkılar… Saat ilerlemişti. Nihayet konser bitti, geldim otele.

O gece otel çalışanım izinli, ben nöbetçi kalacağım. Kapının giriş çıkış merdiveninin başına nöbetçi yatağı olur, ben orada yatacağım. Sanatçılar diğer bitişik otelimizde onların nöbetçisi ayrı. Hatta ayrıca emniyet için Vali’nin gönderdiği polislerde var.

Biz her gün otel müşterilerinin kayıtlarını tutarız. Kim hangi saatte otele gelmiş, hangi saatte yatmaya gelmiş, beyannamesi var. Sabah vakti yaklaştığında otelde haphap tıkırtıları duyulur. Ulu Cami’ye namaza gidecekler abdestini alıp merdivenlerden inerken, ben merdiven önündeki karyolayı biraz kenara çekerim oradan geçip giderler.

Namaza giden müşterilerimizden biri Anabat köyünden Müslüm Çevik, diğeri Mustafa Ekiz. Bunlar Çukurova’ya işçi götüren amele çavuşları. İşçiler ise, Nahır Önünde park etmiş kamyonda o geceyi geçirirler. Çavuşlar ve patron otelde kalır, sabah namazından sonra erkenden işçi kamyonuyla yola çıkarlar.

Ulu Cami’ye sabah namazına gidenleri, çıkışta kapıda jandarmalar önünü çevirmiş. İhtilal olduğunu, herkesin evine gitmesini, dışarı çıkmamalarını, radyodan okunan talimatları takip etmelerini, söylemişler.

Müslüm Çevik, Camiden koşa koşa otele geldi. Heyecanla, Nuri Efendi diye bana seslendi. Ne var dedim. Kalk hele kalk, dedi. Adam sapsarı kesilmişti. Radyoyu aç hele, dedi. Otelde altı lambalı bir radyom vardı. Açtım, Alpaslan Türkeş dok sesiyle, Ordunun yönetime el koyduğunu, ikinci bir emre kadar sokağa çıkmanın yasak olduğunu söylüyordu. Marşlar çalınıyor, ben dahil herkes, İhtilal ne demek, devrim ne demek bilmiyorduk. Oteldeki tüm müşteriler merdivene dizildi radyo dinliyordu. Bu arada sanatçıların kaldığı yan taraftaki otelden hiç haber yok. Nihayet saat yedi, sekiz, dokuz, oldu. Ben müşteri beyannamelerini her günkü gibi doldurdum, emniyete götüreceğim, mecburuz. Beyanname dosyasını aldım, çıktım yola.

Emniyet Müdürlüğü Çocuk Bahçesi’nin az ilerisinde. Eski Alman Hastanesi’nin yerindeydi. O zamanlar yeni çıkmıştı, 58 model Skoda bir pikabım var. Onunla gidiyorum. Yolda birkaç yerde jandarmalar çevirdi, durumu anlattığımda, amirleri müsaade etti yola devam ettim. Emniyete vardığımda, bekleyenler vardı. Yukarı çıktım bir astsubay karşıladı. Anlattım, komutanıma söyleyelim, dedi. Hızır Amca yok mu? Dedim. Hızır Bey o zaman emniyet müdürlüğüne vekâlet ediyordu, onunla tanış idik. Asker, O yok, komutanım var dedi. İçeriye girdiğimde tanıdık bir ses: Oo,Nuri Bey hoş geldin, dedi. Astsubayın Komutanım dediği şahıs, akşam konserde sağ tarafımda oturan Binbaşı. Onu görünce biraz rahatladım. Yahu binbaşım, bu neyin nesi. İhtilal mi ne olmuş anlayamadık, dedim. Binbaşı, aynı samimiyetle; Hiç sorma, bizim de bir şeyden haberimiz yoktu. Biliyorsun akşam kafamız iyiydi, senle beraber konserde eğlendik. Gece saat iki de emir geldi. Kimsenin haberi yok, Vali’nin de haberi yokmuş.

Beyannameyi alması için bir memur çağırdı. Astsubaya beni göstererek, bu adamın işi ne gerekiyorsa yapın aksamasın, dedi. Bir de görev kâğıdı verin, dedi. Gelen kâğıdı isimliydi. Komutana dedim ki. Bu kâğıttan bana on tane vereceksin, isimsiz olacak, Ne yapacaksın? Dediğinde. Maraş’ın on mahallesi var. Her mahallede on güvendiğim adamıma vereceğim. Onlar acil işlerini yaparken bu kartla dışarı çıkıp işlerini yapacaklar. Binbaşı, önce olmaz dedi. Ona dedim ki: Mağralı Mahallesi’nde bir askerin vatandaşı rahatsız ettiğinde ne yapacaksın. Senin subayların bebeleri onların ineklerinin sütüyle beslenir. O adam sana inat için, evindeki ineğini gece keser dağıtır, sana süt vermez. Binbaşı, Astsubayına dönerek, ver oğlum on daha ver, dedi. Ben o kartları aldım on güvendiğim adama verdim. Telefonumu verdim. İhtiyaç duyduğunuzda beni arayın, dedim.

Bu arada Mualla Mukadder saz ekibi Otelde mahzur kalmış çok telaşlanmıştır. Otele geldiğimde binbaşıyı aradım, Binbaşı sanatçılara, Maraş’ı çıkıncaya kadar askeri bir otobüs görevlendirdi, Osmaniye hududuna kadar emniyetli bir şekilde gönderildi.”

Yıllar sonra izlerini silemeyeceğimiz bir İhtilalin, Kahramanmaraş’ta yaşanılan küçük bir hatırasını Nuri Altıparmak ağabeyin anlatımıyla sizlere aktarmak istedim.

Selam ve sevgiyle…

Yorumlar (0)
36°
açık
Namaz Vakti 15 Temmuz 2020
İmsak 03:34
Güneş 05:16
Öğle 12:43
İkindi 16:35
Akşam 20:01
Yatsı 21:36
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 32 66
2. Trabzonspor 32 62
3. Sivasspor 32 57
4. Beşiktaş 32 56
5. Galatasaray 32 52
6. Alanyaspor 32 51
7. Fenerbahçe 32 50
8. Gaziantep FK 32 42
9. Antalyaspor 32 41
10. Göztepe 32 39
11. Kasımpaşa 32 39
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Denizlispor 32 35
14. Konyaspor 32 33
15. Malatyaspor 32 32
16. Çaykur Rizespor 32 32
17. Kayserispor 32 32
18. Ankaragücü 32 29
Takımlar O P
1. Hatayspor 33 63
2. Erzurum BB 33 59
3. Adana Demirspor 33 58
4. Akhisar Bld.Spor 33 57
5. Bursaspor 33 56
6. Fatih Karagümrük 33 53
7. Altay 33 51
8. Keçiörengücü 33 47
9. Ümraniye 33 44
10. Giresunspor 33 44
11. Menemen Belediyespor 33 43
12. İstanbulspor 33 40
13. Balıkesirspor 33 38
14. Altınordu 33 36
15. Boluspor 33 30
16. Osmanlıspor 33 27
17. Adanaspor 33 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 35 59
5. M. United 34 58
6. Wolverhampton 35 55
7. Sheffield United 35 54
8. Tottenham 35 52
9. Arsenal 35 50
10. Burnley 35 50
11. Everton 35 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 35 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 35 31
19. Aston Villa 35 30
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 36 66
5. Villarreal 36 57
6. Getafe 36 54
7. Real Sociedad 36 54
8. Athletic Bilbao 36 51
9. Valencia 36 50
10. Granada 35 50
11. Osasuna 36 48
12. Levante 36 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 36 39
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 36 36
18. Leganés 36 32
19. Mallorca 36 32
20. Espanyol 36 24