TL dolar karşısında neden değer kaybediyor?

Küresel piyasalardaki iklimin bozulmasına neden olan korku ve yeni fiyatlama, Türkiye piyasalarını da etkiledi. Habertürk Gazetesi Yazarı Abdurrahman Yıldırım, TL’nin kaybının yüksek olmasındaki üç nedeni, küresel piyasadaki hareketleri değerlendirerek sıraladı.

EKONOMİ 28.02.2021, 10:35
TL dolar karşısında neden değer kaybediyor?

Habertürk Yazarı Abdurrahman Yıldırım'ın yazısı şu şekilde;

Dolar ribaundunun 3 nedeni

Küresel piyasaların atmosferi değişiyor. Dünya ekonomisinin 2020’deki yüzde 3.5 daralmadan 2021 yılında yüzde 5.5 büyümeye döneceğinin tahmin edilmesi, aşılıma ile hayatın normalleşmeye başlayacağının beklenmesi, pandemi sırasında ertelenen tüketimin harekete geçeceğinin varsayılması atmosfer değişiminin nedenleri.

-Sadece beklenti neden veya beklenti yok, ortaya çıkan enflasyon filizleri de var. Dünya emtia fiyatlarında aşılamaya paralel hızlı yükseliş eğilimi dikkati çekiyor.

-Aşıların bulunduğunun açıklanması ABD seçimlerinin hemen sonrasında kasım ayının ikinci haftasındaydı. Ekim sonunu baz alırsak tarımdan metallere ve enerjiye kadar tüm emtia çeşitlerinin fiyatı ortalama yüzde 33 yükseldi. CRB Endeksi 30 Ekim’de 147 iken dün itibariyle 195’e çıktı.

-Nisan 2020’deki dip seviyesini baz alırsak emtiadaki yükseliş yüzde 92’yi buluyor. Ancak o dönem pandemi ve karantinanın en etkili olduğu istisnai bir dönemdi.

SÜPER EMTİA DÖNGÜSÜ

-Hem sanayi üretimi hem de tarımsal üretim emtiayla yapılıyor. Bugünün yükselen emtia fiyatı yarın üretilecek malların maliyetini oluşturuyor. Yüzde 33’lük artış gayet yüksek.

-Üstelik fiyat artışlarının devamı da geliyor. Hatta dün ele aldığımız gibi 2002-2008 döneminde yaşanan süper emtia döngüsü yeniden revaçta. Yani Nisan ayındaki dip seviyesinden bugüne kadar gerçekleşen yaklaşık yüzde 100’e yakın artan fiyatlar yıllarca yükselebilir de.

-Halen CRB Endeksi 195 düzeyinde ve küresel krizdeki dip seviyesi olan 200 puanın da gerisinde. Halbuki petrolün varil fiyatının 147 dolara çıktığı 3 Temmuz 2008’de CRB Endeksi 474 puanı görmüştü.

-Aradan 12 geçtikten sonra yeni bir döngünün başlaması için bazı koşullar var. Dünya ekonomileri yeniden normal büyümesine döner, yeşil ekonomiye ABD, AB ve Çin trilyonlarca dolar yatırım yaparsa neden olmasın. Hem ekonomik büyümeyi artırır, hem de emtiaya talebi.

YÜKSELEN TANSİYONA DÜŞEN DOLAR

-Kaldı ki ABD’nin büyümesi son çeyrekte yüzde 4.1 ve bu yıl daha artması bekleniyor. 1.9 trilyon dolarlık yardım paketi Kongre’de. Yardım çekleri bu kez daha büyükçe olacak. Aşılamanın ve normalleşmenin etkisiyle çeklerin harcamaya döneceği bekleniyor. Arkasından 1.5 trilyon dolarlık yeşil ekonomi ve alt yapı yatırımları paketleri gelecek. Hem büyümeye hem enflasyon artırmaya katkı yapacak.

-Ama bütün bunlar aynı zamanda doları zayıflatan gelişmeler de. Bu nedenle dolar endeksi yeniden 90 binin altına indi. Euro/dolar paritesi de dün 1.2242’ye kadar çıktı.

-Enflasyonist beklentilerin asıl yansıması ise ABD 10 yıllık tahvil faizlerinde kendini gösteriyor. Geçen haftayı 1.34’le kapatan 10 yıllıklar dün gün içinde 1.614’ü gördükten sonra 1.518’den bitirdi. Özellikle 1.5 sınırını geçtikten sonra kısa süreli bir panikle 10 baz puan artış yaşandı. En yüksek noktada faizlerdeki 4 günlük değişim yüzde 23’ü buldu.

-Buna bağlı olarak korku endeksi VIX dün 21 seviyesinden 31.16’ya kadar sıçradı, akşam saatlerinde kısmen yatışarak 29 düzeyinden kapandı.

-Tahvil faizi ve korku endeksinin artışı tansiyonun yükseldiğini gösteriyor. Dolar düşüşü ise tansiyon yükselmesini bir ölçüde dengeliyor.

TÜRKİYE’Yİ DE ETKİLİYOR

-Küresel piyasalardaki iklimin bozulmasının yarattığı korku ve yeni fiyatlama, Türkiye piyasalarını da etkiliyor. En çok da Türk Lirasını. Türk Lirası’ndaki son 4 günlük kayıp yüzde 5.1’i buldu. 19 Şubat Cuma gününü 6.9587’den kapatan TL, dün bir ara ABD 10 yıllıklarında olduğu gibi, panikle 7.4439’a kadar sıçradı. Ama günü sakinleşerek 7.3473’ten kapattı.

-Dolar endeksinin gerilemesine rağmen belirli para birimlerinin düşmesi dikkat çekici. Güney Afrika Randı, Meksika Pesosu, Brezilya Reali bunlar arasında ve kayıpları yüzde 3 civarında.

TL’nin kaybının yüksek olmasında üç neden gösterilebilir.

TL’DE HIZLI DEĞERLENMENİN DÜZELTMESİ

-Nedenlerden biri 19 Şubat öncesi dönemde TL’nin dolara karşı en hızlı değerlenen para birimi olmasıydı. 6 Kasım’dan başlayan değerlenme 19 Şubat’ta yüzde 22.7’yi bulmuştu. Devamında küresel faktörlerin etkisiyle gelen yüzde 5.1’lik değer kaybı ise hızlı değerlenmenin bir düzeltmesi gibi. Ya da doların 6 Kasım’da 8.58’den başlayan ve 19 Şubat’ta 6.95’e hızla inişinin ribaundudur.

-İkinci neden, finansal piyasalarda atmosferi bozan emtia fiyat artışlarının en çok etkileyeceği ekonomilerden birinin de Türkiye olmasıdır. İthalatımızın dörtte üçü emtiadan oluşuyor. Son yıllardaki faturası 160-170 milyar bandından seyrediyor. Ne yapsak yüzde 30 artan fiyatların etkisini sıfırlayamayız. Borsaya ve TL’ye gelen satışları biraz da bu açıdan değerlenmek gerekiyor.

-Türkiye tahvillerine yabancı ilgisi ise sürüyor. Çünkü faiz yüksek ve TL’nin son birkaç günlük düşüşüne kalıcı gözle bakılmıyor. Faiz yüksek kalmaya devam da edecek. Merkez Bankası’nın zorunlu karşılıkları 2 gün önce 2 puan artırmasının önemi ve anlamı da ortaya çıkıyor.

-Türkiye riskinde ise doların sıçraması gibi bir artış yok. CDS’lerin düşüş eğilimi durdu ama 300 baz puanın altındaki seyri sürüyor.

-Son günlerde döviz rezervleri üzerinden başlayan siyasi tartışmalar da, doların artışına bir neden olarak gösterilebilir.

Kaynak: Haber 7
Yorumlar (0)
28°
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 20 Nisan 2021
İmsak 04:16
Güneş 05:44
Öğle 12:36
İkindi 16:19
Akşam 19:19
Yatsı 20:40
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23