Türk demokrasi tarihinin kara lekesi: 27 Mayıs

27 Mayıs 1960'ta Türkiye Cumhuriyeti darbeyle tanıştı. Türk demokrasi tarihinin kara lekelerinden biri olan ve milletin vicdanında derin yaralar açan darbenin üzerinden 61 yıl geçti.

GÜNDEM 27.05.2021, 09:40 27.05.2021, 17:52

27 Mayıs 1960'ta Türkiye Cumhuriyeti darbeyle tanıştı. Emir komuta zinciri dışında, 37 düşük rütbeli subaydan oluşan Milli Birlik Komitesi meşru iktidarı devirdi. Anayasa feshedildi, siyasi faaliyetler askıya alındı, vesayet odakları yaratıldı.

Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan idam edildi. İlk darbenin yıllarca süren büyük ekonomik ve siyasi bedelleri oldu.

Demokrasiye ilk darbe, 27 Mayıs 1960 sabahı radyodan gelen bir anonsla duyuruldu. Darbenin, demokratik siyasi kültüre, ekonomiye, toplumsal kutuplaşmaya kadar çok boyutlu etkileri oldu.

Türk demokrasi tarihinin kara lekesi: 27 Mayıs

"Darbecilik Türkiye'de orduya yerleşen bir virüs haline geldi"

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan SETA Genel Koordinatörü Prof. Dr. Burhanettin Duran, şunları kaydetti;

"Darbecilik Türkiye'de orduya yerleşen bir virüs haline geldi. Ondan sonra biz bununla çok halleştik. Vesayetçi zihinler bir türlü bu takıntıdan kurtulamadılar.

Menderes'in uygulamaları aslında 1924 Anayasasını ihlal etmiyor. İşin kritik yeri burası. 1961 Anayasasını yazanlar da Menderes'i idam edenler de ne yaptıklarını biliyorlardı. Geri dönme ihtimalinden dolayı onu idam ederek ondan kurtulmak istediler."

Demokrasinin ilk şehitleri

Tarihe kara bir leke olarak geçen Yassıada duruşmaları 15 Eylül 1961'de tamamlandı. Cumhurbaşkanı Celal Bayar, hakkında verilen idam cezası yaşından dolayı müebbet hapse çevrildi. Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan ise demokrasinin ilk şehitleri oldu.

Bu ilk darbe, Türkiye'de vesayetçi bir düzen inşa etti. 

"Türkiye'nin NATO ile ilişkilerinin bizi getirdiği noktadır"

Gazeteci yazar Avni Özgürel de, "Mesela her ülkenin bir Anayasa Mahkemesi var dediler. Yassıada hakimlerini getirip onlarla kurdular. Darbeci subayların hepsi tabii senatör olarak geldi. Esas olarak Türkiye'nin NATO ile ilişkilerinin bizi getirdiği noktadır. Amerika'nın kendisine rakip gördüğü, hasım gibi gördüğü Demokrat Parti'yi tasfiye etti bir şekilde." diye konuştu.

Darbe bildirisinde Türkiye'nin uluslararası antlaşmalara bağlılığı teyit ediliyordu.
Amerikan yönetimi ve uluslararası kamuoyunda, demokrasiden yana net bir tavırsa duyulmuyordu.

Darbe sonrası kurulan vesayetçi düzen etkilerini yıllarca sürdürdü. Bunun etkileri de her alanda hissedildi. 

"IMF'ye muhtaç olmanın alt yapısında bu darbeler vardır"

Burhanettin Duran, ayrıca şunları kaydetti;

"Siyasetin parçalanmışlığı ne enflasyonla mücadele ne yeni kalkınma modeline geçme ne de uzun vadeli planlar yapabilmeyi mümkün kılmıştır. Yüksek enflasyonun, ekonomik krizlerin, IMF'ye muhtaç olmanın alt yapısında bu darbeler vardır."

Türkiye'nin 27 Mayıs zihniyetiyle hesaplaşması için uzun yıllar geçmesi gerekecekti. 

Tarihler 17 Eylül 1990'ı gösterdiğinde İstanbul'da bir anıt mezar inşa edilmiş ve demokrasi şehitleri Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu resmi bir törenle anıt mezara defnedilerek iadeyi itibar edilmişti.

1960 darbesine karşı atılan bu önemli adım, diğer darbe ve darbe girişimlerine karşı mücadelede emsal teşkil etti.  

Yorumlar (0)
25°
açık
Namaz Vakti 22 Haziran 2021
İmsak 03:17
Güneş 05:04
Öğle 12:39
İkindi 16:32
Akşam 20:04
Yatsı 21:44
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30