Osmanlı saray mutfağının ilk buzdolabı müzede sergileniyor

Osmanlı saray mutfağında kullanılan 19. yüzyıla ait soğutucu dolaplar, dondurma makinesi, cam ve metalden karlıklar ile toprak küpler Saray Koleksiyonları Müzesi'nde sergileniyor. Bugünün buzdolaplarının ilk örneği de ziyaretçilerden ilgi gördü.

KÜLTÜR-SANAT 08.07.2020, 14:08
12733
Osmanlı saray mutfağının ilk buzdolabı müzede sergileniyor

Milli Saraylar İdaresi Başkanlığına bağlı Beşiktaş'taki müze, ilk endüstriyel ve sanayi araçlarından, bugün kullanılan elektrikli araçların ilk örneklerine kadar birçok tarihi parçaya ev sahipliği yapıyor.

Bugünün buzdolaplarının ilk örneği

Müzedeki, Osmanlı saray mutfağında kavurucu yaz sıcaklarında kullanılan araç ve gereçler dikkati çekiyor. Bu araç ve gereçler arasında 19. yüzyılın ikinci yarısında buzdolabı olarak kullanılan ve bugünün buzdolaplarının ilk örneğini de teşkil eden soğutucu dolaplar, elle çalıştırılan dondurma makinesi, cam ve metalden karlıklar ile içine konulan sıvıyı serin tutmaya yarayan toprak küpler bulunuyor.

Fotoğraf: DHA

"Karhane-i Amire kışın karları ve buzları depolayıp, muhafaza ediyordu"

Saray Koleksiyonları Müzesi Sorumlusu Güller Karahüseyin, Osmanlı Devletinde kar ve buz temininin ve bunların mutfakta kullanılmasının çok önemli olduğunu söyledi.

Dolmabahçe Sarayı'na ait "Hazine-i Hassa İdaresi" olduğunu anlatan Karahüseyin, bu idareye bağlı 16 daire bulunduğunu ve hem sarayın hem de hanedanın bütün gelir giderlerine bakarak, bütün işlerini tanzim ettiklerini aktardı.

Fotoğraf: DHA

Bu dairelerden birinin müzenin de içinde yer aldığı "Matbah-ı Amire" (Saray Mutfağı) olduğuna işaret eden Karahüseyin, şöyle devam etti:

"Bir de Karhane-i Amire var bugün pek bilinmez. Görevi, kışın karları ve buzları alıp, depolayıp, muhafaza edip bunların yazın kullanılmasını sağlamak. Dolmabahçe Sarayı'nın mutfağı için de bu Karhane-i Amire özel istihdam edilen personelleri vasıtasıyla İstanbul’a yakın dağlardan ve göllerden temiz karları ve buzları temin ederek mutfakta kullanılmasını sağlıyordu. Aynı zamanda İstanbul'da karcı ve buzcu esnafı da vardı. Onlar da İstanbul halkı ile civar bölgelerin kar ve buz ihtiyacını karşılıyordu. Kar kuyularında onları muhafaza ederek, insanların kullanımına sunuyordu. O dönemde Eyüp, Gümüşsuyu, Beyoğlu ve Bakırköy'de kar kuyuları da var. O kar kuyularına karlar basılıyor ve kullanılıyordu. Karhane-i Amire'nin temin ettiği kar ve buz yeterli olmazsa karcı, buzcu esnafından da takviye yapıyorlardı."

1887'den sonra kar ve buz suni yöntemlerle temin edilmeye başlandı

Karahüseyin, soğutucu dolapların ziyaretçiler tarafından normal bir mutfak dolabı olarak algılandığını dile getirerek, "Onların kapakları var, haznelerine kar ve buz yerleştiriliyor. Altında birer tahliye musluğu var. Eridikçe oradan sular tahliye ediliyor ve kar, buz haznesinin yanındaki bölmeye konulan yiyecekleri soğutuyor. O şekilde muhafaza ediliyor. Sudan ziyade katı yiyecekler için kullanılan soğutucular. Bunlar o dönemin bir nevi buzdolapları" diye konuştu.

Fotoğraf: DHA

Müzede Osmanlı'ya ait içine konulan sıvıları soğuk tutmaya yarayan küplerin de bulunduğunu aktaran Karahüseyin, bu küplerin de altlarında muslukları bulunduğunu ve oradan şerbet, süt, ayran, su gibi herhangi bir içeceğin alınabildiğini kaydetti.

09.00-17.30 saatleri arasında ziyaret edilebilecek

Karahüseyin, 1887'de Dersaadet Buz Fabrikası kurulduğunu hatırlatarak, "Fabrika kurulunca karcı ve buzcu esnafının da işleri sekteye uğruyor. Ona suni kar da diyorlar. Ondan sonra Karhane-i Amire de lağvediliyor, kar ve buz suni yöntemlerle temin edilmeye başlanıyor" bilgisini paylaştı.

Karahüseyin, müzenin pazartesi günleri dışında, 09.00-17.30 saatleri arasında ziyaret edilebileceğini de sözlerine ekledi.

Yorumlar (0)
19°
açık
Namaz Vakti 15 Ağustos 2020
İmsak 04:10
Güneş 05:40
Öğle 12:42
İkindi 16:28
Akşam 19:34
Yatsı 20:58
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25