banner86

banner85

Türkiye en çok insani gelişme kategorisinde

Türkiye, 2019 yılını kapsayan İnsani Gelişme Endeksi'nde (İGE) 0,820'lik değerle 189 ülke arasında 54'üncü sıraya yükseldi ve bu değerle "çok yüksek insani gelişme" kategorisindeki yerini korudu.

TÜRKİYE 15.12.2020, 10:46 15.12.2020, 18:45
Türkiye en çok insani gelişme kategorisinde

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından 2019 yılı verileri baz alınarak hazırlanan İGE, Eşitsizliğe Uyarlanmış İnsani Gelişme Endeksi, Toplumsal Cinsiyete Dayalı Gelişme Endeksi, Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi ile Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi'ni içeren "Önümüzdeki Sınır: İnsani Gelişme ve Antroposen" başlıklı 2020 İnsani Gelişme Raporu yayımlandı.

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgından önceki döneme ait verilere dayalı olarak insani gelişmenin durumunu ortaya koyan raporda, insanların doğa üzerindeki baskısının sona ermemesi halinde küresel salgının dünyanın karşılaştığı son kriz olmayacağı belirtildi.

İnsanlık "Antroposen" çağına giriyor

Raporda, bu yıl ülkelerin karbondioksit emisyonları ve madde ayak izini hesaba katan deneysel nitelikte yeni bir insani gelişme endeksi de yer aldı. 

"Gezegensel Baskılara Uyarlanmış İGE"nin yeni bir küresel tablo ortaya koyduğuna dikkatin çekildiği raporda, 50’yi aşkın ülkenin çok yüksek insani gelişme grubundan düştüğü ve bu durumun ülkelerin fosil yakıtlarla madde ayak izine bağımlılığını yansıttığı ifade edildi. Raporda, hiçbir ülkenin gezegen üzerinde ağır baskı yaratmadan çok yüksek insani gelişmeyi henüz başaramadığı aktarıldı.

İnsanlığın, “Antroposen” veya “İnsan Çağı” olarak adlandırılan yeni bir jeolojik çağa girdiğine işaret edilen raporda, söz konusu dönemde tüm ülkelerin ilerleme yollarını yeniden tasarlamaları ve tüm insanların gelişmesini sağlayacak biçimde, gezegensel baskıların azaltılması için dönüşümü engelleyen güç ve fırsat eşitsizliklerini ortadan kaldırmaları gerektiği vurgulandı.

İlk sırada Norveç yer aldı

Ülkelerin resmi istatistik kurumlarından ve güvenilir uluslararası kurumlardan elde edilen veriler ışığında hazırlanan İnsani Gelişme Endeksi, uzun ve sağlıklı yaşam, bilgiye erişim ile kabul edilebilir bir yaşam standardı gibi 3 temel boyutta ortalama insani gelişme düzeyinin uzun vadeli takibi sonucunda oluşturuldu. 

Dünyada en çok bilinen kalkınma göstergelerinden biri olan endekse göre, İGE'de ilk sırayı 0,957'lik değerle Norveç aldı ve zirvedeki yerini korudu. Bu ülkeyi, 0,955'lik değerle İrlanda ve İsviçre, 0,949'luk değerle Hong Kong ve İzlanda, 0,947'lik değerle Almanya, 0,945'lik değerle İsveç, 0,944'lük değerle Avusturya ve Hollanda, 0,940'lık değerle Danimarka izledi.

Geçen yıl kaydettikleri İGE değeriyle listenin en altında yer alan ülkeler ise 0,394'lük değerle Nijer, 0,397'lik değerle Orta Afrika Cumhuriyeti, 0,398'lik değerle Çad, 0,433'lük değerle Güney Sudan, 0,433'lük değerle Burundi, 0,434'lük değerle Mali, 0,452'lik değerle Sierra Leone ve Burkina Faso, 0,456'lık değerle Mozambik ve 0,459'luk değerle Eritre olarak sıralandı.

Türkiye "çok yüksek insani gelişme" kategorisinde

Türkiye'nin 2019'daki İnsani Gelişme Endeksi değeri 0,820 olarak hesaplandı. Bu değerle Türkiye, 189 ülke arasında 54'üncü oldu ve "çok yüksek insani gelişme" kategorisinde yer aldı.

Türkiye, geçen yıl yayımlanan raporda da 59'uncu sırada yer almış ve ilk kez "çok yüksek insani gelişme" kategorisine girmişti.

Bu dönemde, çok yüksek insani gelişme kategorisindeki ülkelerin ortalama endeks değeri 0,898, Avrupa ve Orta Asya ülkelerinin ortalama endeks değeri ise 0,791 olarak hesaplandı.

İnsani gelişmedeki ilerlemenin ölçütü olan endekste, Türkiye son 29 yılda kayda değer bir gelişme gösterdi. Türkiye'nin 1990'da 0,583 olarak hesaplanan endeks değeri, geçen yıl 0,820'ye çıkarak toplamda yüzde 40,7'lik artış gösterdi.

Kişi başına GSMH 29 yılda yüzde 121,4 yükseldi

Türkiye’de 1990-2019 arasında beklenen yaşam süresi 13,4 yıl artarak 77,7'ye, ortalama öğrenim süresi 3,6 yıl artarak 8,1'e, beklenen öğrenim süresi ise 7,7 yıl artarak 16,6'ya ulaştı. Bu dönemde, ülkede kişi başına Gayrisafi Milli Hasıla (GSMH) yaklaşık yüzde 121,4'lük bir artış göstererek 27.701 dolara yükseldi.

İnsani gelişme dağılımındaki eşitsizliklere uyarlanmış endekste ise Türkiye'nin değeri boyut endekslerinin dağılımındaki eşitsizliğe bağlı olarak yüzde 16,7'lik bir kayıpla 0,683'e düştü.

Çok Yüksek İnsani Gelişme Endeksi değerine sahip ülkelerin eşitsizlik nedeniyle kaybı ortalama yüzde 10,9 olurken, Avrupa ve Orta Asya'da bu oran yüzde 11,9 olarak kaydedildi.

Türkiye cinsiyet eşitsizliği endeksinde 68'inci sırada

Raporda, üreme sağlığı, kadının güçlenmesi ve ekonomik faaliyetler alanlarında toplumsal cinsiyete dayalı eşitsizliklere ilişkin bulguların yer aldığı Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi de açıklandı.

Kadın ve erkek kazanımları arasındaki eşitsizliklerin insani gelişmede yarattığı kaybı ortaya koyan endekse göre, Türkiye, 2019'da 0,306'lık değerle 162 ülke arasında 68'inci sırada yer aldı.

Türkiye'de parlamentodaki kadın milletvekili oranı yüzde 17,4 olurken, kadınların işgücü piyasasına katılım oranı yüzde 34 olarak kaydedildi.

İGE'yi ülkenin kişi başına karbondioksit emisyonu ve madde tüketim düzeyine göre uyarlayan endekste ise Türkiye, 0,746 değerle 169 ülke arasında 44'üncü sırada yer aldı.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 09 Aralık 2021
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Konyaspor 15 27
3. Fenerbahçe 15 27
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 15 18
17. Göztepe 15 14
18. Öznur Kablo Yeni Malatya 15 14
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Ankaragücü 15 30
2. Erzurumspor 13 28
3. Ümraniye 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Menemenspor 14 18
14. Bursaspor 14 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 14 14
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 14 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 15 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Everton 15 18
13. Brentford 15 17
14. Crystal Palace 15 16
15. Leeds United 15 16
16. Southampton 15 16
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Athletic Bilbao 16 21
10. Osasuna 16 21
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 16 11
20. Levante 16 8