Geçen hafta bir arkadaşım WhatsApp’tan yazdı: “Abi, bir tanıdığımın fotoğrafıyla sahte video yapmışlar, paylaşmışlar. Şikayet ettik ama kimse bir şey yapamıyor.” Durdum, düşündüm. Aslında bu hikaye çoğumuzun bildiği, duyduğu veya korktuğu bir şey. Birisi sizin yüzünüzü alıp başka bir videoya yapıştırıyor. Buna “deepfake” deniyor. Ve Türkiye’de bunu doğrudan düzenleyen bir yasa henüz yok.
Ama durum değişmek üzere. TBMM’de şu an üç ayrı yasa teklifi var. Üçü de yapay zekayı farklı açılardan ele alıyor. Bugün bu teklifleri sizin için masaya yatırdım. Hukuk diliyle değil, sade Türkçeyle anlatacağım. Çünkü bu konu sadece teknolojicilerin değil, hepimizin meselesi.
Neden Şimdi?
Avrupa Birliği, yapay zeka yasasını (AI Act) 1 Ağustos 2024’te yürürlüğe koydu. Dünyada bu konuda kapsamlı yasal düzenleme yapan ilk büyük ekonomi oldu. Yasa dört risk seviyesi tanımlıyor: tamamen yasak uygulamalar, yüksek riskli sistemler, sınırlı riskli uygulamalar ve minimal riskli araçlar.
Peki Türkiye ne yapıyor? TBMM, 5 Ekim 2024’te tüm partilerin oyuyla bir Yapay Zeka Araştırma Komisyonu kurdu. Başkanlığını AKP Eskişehir Milletvekili Fatih Dönmez üstlendi. Komisyon 12 toplantı yaptı, 3 çalışma ziyareti gerçekleştirdi, bir zirve düzenledi ve raporunu yayınladı. Rapor yayınlandı ama ortaya somut bir yasa çıkmadı.
Birinci Teklif: Gergerlioğlu’nun Bağımsız Yasa Önerisi
İlk teklif, Haziran 2024’te HDP Kocaeli Milletvekili Ömer Faruk Gergerlioğlu tarafından sunuldu. Esas numarası 2/2234. Bu teklif, Türkiye’de yapay zekaya özel, bağımsız bir kanun çıkarılmasını öngörüyor.
Teklifin öne çıkan noktaları: Yapay zeka sistemlerini geliştiren ve kullanan kurumlar, risk yönetimi yapmak zorunda olacak. Sistemlerin nasıl karar verdiği şeffaf olacak. Cezalar ciddi: 7,5 milyon TL ile 35 milyon TL arasında.
İkinci Teklif: Deepfake’e Savaş Açan Teklif
MHP Kırıkkale Milletvekili ve avukat Halil Öztürk, Eylül 2025’te 11 maddelik bir değişiklik paketi sundu. Esas numarası 2/3358. Bu teklif mevcut dört yasada değişiklik yapılmasını öngörüyor: 5651 sayılı İnternet Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Siber Güvenlik Kanunu.
En çarpıcı madde: Yapay zekayla üretilen her içeriğe “Yapay Zekâ Tarafından Üretilmiştir” ibaresi konulması zorunlu olacak. Şikayet edilen içerik 6 saat içinde kaldırılacak. BTK’ya seçim dönemlerinde acil müdahale yetkisi verilecek. Cezalar 500 bin TL ile 10 milyon TL arasında.
Üçüncü Teklif: Platformlara Ciro Cezası
MHP Kayseri Milletvekili ve MHP Genel Başkan Yardımcısı İsmail Özdemir tarafından Aralık 2025’te sunuldu. Platform sorumluluğuna odaklanıyor. Ceza: şirketin cirosunun yüzde 5’i. Her ihlal için ayrı ayrı uygulanıyor.
Somutlaştıralım: Yıllık cirosu 1 milyar TL olan bir platformda tek bir ihlal 50 milyon TL ceza demek. On ihlalde 500 milyon TL. AB’nin AI Act’inde de benzer bir yaklaşım var; orada cezalar 35 milyon Euro’ya veya küresel cironun yüzde 7’sine kadar çıkabiliyor.
Peki Biz Ne Yapmalıyız?
Bu üç teklif Meclis’te bekliyor. Deepfake konusunda bilinçli olun. Gördüğünüz her videoya inanmayın. İşletmenizde yapay zeka kullanıyorsanız, üretilen içerikleri etiketlemeye alışın. Çocuklarınızla bu konuyu konuşun.
Son Söz
Yapay zeka artık laboratuvarlardan çıktı, sokaklara indi. Teknoloji hızlı, yasa yavaş. Ama bu sefer Meclis’in eli çabuk tutması gerekiyor. Çünkü deepfake mağduru olmak için ünlü olmak gerekmiyor. Herhangi birimiz olabiliriz.
Ertuğrul Akben
Yapay Zeka & Sistem Stratejisti
ertugrulakben.com
Kaynaklar
· TBMM Kanun Teklifleri: tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi
· N. Partners Karşılaştırmalı Analiz: npartners.com.tr
· Pekin Hukuk: pekin.com.tr
· AI Safety Türkiye: aisafetyturkiye.org
· AB AI Act: artificialintelligenceact.eu
· Aksan Avukatlık: aksan.av.tr