Mevsimlerin değişmesiyle birlikte havaların soğuması ve gün ışığından yararlanma süresinin azalması, insan biyolojisini ve ruh halini doğrudan etkiliyor. Özellikle sonbahar ve kış aylarına girerken pek çok kişide görülen yorgunluk, kapanma isteği ve mod düşüklüğü sıkça karşılaşılan durumlar arasında yer alıyor.
Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Psikiyatri Kliniği Eğitim Görevlisi Prof. Dr. Görkem Karakaş Uğurlu, mevsim geçişlerinin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini ve hangi durumların uzman desteği gerektirdiğini detaylarıyla anlattı.
Gün Işığındaki Azalma Beyin Kimyasını Etkiliyor
Mevsimsel değişimlerin beyin fonksiyonları üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Görkem Karakaş Uğurlu, yetersiz fiziksel aktivite ve daralan sosyal yaşamın duygusal durum üzerinde dalgalanmalara zemin hazırladığını belirtti.
Ancak bu değişimlerin her zaman doğrudan bir psikiyatrik rahatsızlık anlamına gelmediğini ifade eden Uğurlu; bireylerin bu dönemlerde eve çekilme, daha uzun saatler uyuma, yemek yeme eğiliminde artış ve hareket seviyesinde yavaşlama yaşayabileceğini dile getirdi.
Ruh Sağlığını Korumak İçin İki Altın Kural
Mevsim geçişlerini en az hasarla ve sağlıklı bir ruh haliyle atlatabilmek için basit ama etkili yaşam tarzı değişikliklerine vurgu yapıldı:
-
Uyku Düzeni: Biyolojik saati korumak adına her gün aynı saatte yatıp aynı saatte uyanmaya özen gösterilmeli.
-
Fiziksel Egzersiz: Günlük düzenli yürüyüşler ve egzersizler, beyindeki mutluluk hormonlarını tetikleyerek mevsimsel durgunluğun önüne geçilmesinde en etkili doğal yöntemdir.
Tanı İçin İki Kriter: Şiddet ve Süre
Yaşanan ruhsal dalgalanmaların ne zaman profesyonel bir boyut kazandığını açıklayan Prof. Dr. Uğurlu, değerlendirme yaparken temel kıstasın belirtilerin gün içindeki şiddeti ve ne kadar sürdüğü olduğunu söyledi.
İsteksizlik, moral bozukluğu, eskiden keyif alınan aktivitelerden zevk alamama (anhedoni) gibi depresif durumların yanı sıra iştah ve uyku düzenindeki bozulmaların en az 14 gün boyunca kesintisiz devam etmesi durumunda uzman değerlendirmesinin şart olduğu vurgulandı.
