Orta Doğu’da süren jeopolitik gerilim, küresel enerji arzında ciddi kırılmalara yol açtı. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan sevkiyat sorunları sonrası petrol fiyatları hızla yükselirken, dünyanın en büyük ekonomilerinden biri olan ABD’de akaryakıt fiyatları tarihi seviyelere çıktı.
Bazı eyaletlerde benzinin galon fiyatı 5 doları aşarken, artan enerji maliyetleri hem vatandaşları hem de üretim sektörünü doğrudan etkiledi.
Petrol ve Motorin Fiyatlarında Sert Artış
Küresel enerji verilerine göre çatışmaların başlamasından bu yana ABD’de:
- Petrol fiyatları yüzde 31 arttı
- Motorin fiyatları yüzde 41 yükseldi
Özellikle tarım, lojistik ve sanayi sektörlerinde maliyet baskısı ciddi boyutlara ulaştı. Bahar ekim sezonunda olan çiftçiler, yükselen akaryakıt fiyatlarının üretim maliyetlerini ağırlaştırdığını belirtiyor.
ABD’nin Petrol Gücü Krizi Durduramadı
ABD günlük 21,6 milyon varillik üretim kapasitesiyle dünyanın en büyük petrol üreticileri arasında yer alsa da, küresel fiyatlama sistemi nedeniyle iç piyasadaki yükselişin önüne geçemedi.
Uzmanlara göre ABD’nin hafif petrol üretip ihraç etmesi, buna karşılık rafinerilerin ağır petrole ihtiyaç duyması yapısal bir sorun oluşturuyor. Bu nedenle küresel arz zincirindeki en küçük kırılma bile iç piyasada doğrudan fiyat artışına yol açıyor.
Stagflasyon Endişesi Güçleniyor
Enerji maliyetlerindeki yükseliş, ABD ekonomisinde yeniden “stagflasyon” tartışmalarını gündeme taşıdı.
ABD Merkez Bankası (Fed), enflasyon baskısının devam etmesi nedeniyle faizleri yüzde 3,5 – 3,75 bandında sabit tuttu. Fed Başkanı Jerome Powell, enflasyon kontrol altına alınmadan faiz indiriminin gündemde olmadığını açıkladı.
Ekonomideki baskıyı gösteren bazı veriler ise dikkat çekti:
- 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,4’ü geçti
- S&P 500 endeksi yüzde 2,2 düştü
- Dow Jones yüzde 4 geriledi
- VIX korku endeksi yüzde 11,7 yükseldi
- Dolar Endeksi güç kazandı
ABD Yönetimi Acil Önlemleri Devreye Aldı
Washington yönetimi, yükselen enerji maliyetlerini frenlemek amacıyla peş peşe yeni adımlar attı.
Bu kapsamda:
- Stratejik Petrol Rezervi’nden 172 milyon varil petrol piyasaya sürüldü
- Yakıt düzenlemelerinde geçici esneklik sağlandı
- Yüzde 15 etanol karışımlı benzin satışına izin verildi
- Deniz taşımacılığında geçici düzenlemeler uygulamaya alındı
Ancak uzmanlar, bu önlemlerin kısa vadeli rahatlama sağlayabileceğini, kalıcı çözümün ise bölgedeki gerilimin düşmesine bağlı olduğunu ifade ediyor.
Gözler Hürmüz Boğazı’nda
ABD Başkanı Donald Trump’ın geçici ateşkesi uzattığını açıklamasına rağmen piyasalardaki tedirginlik sürüyor.
Enerji piyasalarının odağındaki en kritik başlık ise Hürmüz Boğazı’ndan petrol sevkiyatının ne zaman tam anlamıyla normale döneceği.
Küresel ekonominin yönünü belirleyecek süreçte enerji fiyatları, enflasyon ve büyüme dengesi yakından takip edilmeye devam ediyor.