Resul Purkaya Yazdı: "Evlerde Üretilen Ürünlerin İnternetten Satışında Esnaf Muaflığı ve Vergisel Avantajlar"

Giriş

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde düzenlenen esnaf muaflığı, gelirleri genelde el emeğine dayanan ve küçük çapta iş yapan ticaret ve sanat erbabının gelirlerini vergi dışında bırakan bir uygulamadır. Bu uygulama ile düşük gelir grubunda bulunan esnafı ekonomik ve sosyal yönden desteklenerek vergi adaletinin sağlanması amaçlanmaktadır.

Evlerde üretilen ürünlerin internetten satışında esnaf muaflığından; GVK’nın vergiden muaf esnafı düzenleyen 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) ve (10) numaralı bentleri kapsamında faydalanılmaktadır.

Kahramanmaraş’ta özellikle yaz döneminde tarhana, kırmızı biber, dolmalık sebze gibi el emeği ürünlerin hazırlanması yaygın bir gelenektir. Bu yazıda; Kahramanmaraş’ta üretilen ürünler başta olmak üzere, bir iş yeri açmadan ve sanayi tipi ya da seri imalat yapabilen makine ve materyal kullanmadan, evlerde kendi el emekleri ile imal ettikleri ürünleri internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satanlara yönelik vergisel avantajlar, yapılması gereken işlemler ve uygulama örnekleri ele alınmaktadır.

Gelir Vergisi Kanununun 9 Uncu Maddesinin Birinci Fıkrasının (6) Numaralı Bendi Kapsamında Evlerde Üretilen Ürünlerin Satışında Esnaf Muaflığı

1. Esnaf Muaflığından Yararlanma Şartları Nelerdir?

Bu bent kapsamında esnaf muaflığından faydalanabilmesi için;

- Oturdukları evlerde imal ettikleri havlu, örtü, çarşaf, çorap, halı, kilim, dokuma mamûlleri, kırpıntı deriden üretilen mamûller, örgü, dantel, her nevi nakış işleri ve turistik eşya, hasır, sepet, süpürge, paspas, fırça, yapma çiçek, pul, payet, boncuk işleme, tığ örgü işleri, ip ve urganları, tarhana, erişte, mantı gibi ürünler kapsamında olması,

- Evlerde kullanılan dikiş, nakış, mutfak robotu, ütü vb. ve aletler hariç olmak üzere, sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve aletler kullanılmaması,

- Dışarıdan işçi çalıştırılmaması,

- Ürünlerin iş yeri açmaksızın satılması,

- Ürünlerin, pazar takibi suretiyle satılmaması,

- Ürünlerin ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanların düzenledikleri kermes, festival ve panayırlarda satılmaması,

- Ticari, zirai veya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde gelir vergisine tabi olunmaması,

- Faaliyetin, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapılmaması,

gerekmektedir.

2. Evlerde Üretilen Ürünlerin İnternet ve Benzeri Ortamlarda Satışı Mümkün mü?

Bu muaflıktan faydalanılabilmesi için, internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yıl içinde gerçekleştirilen satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını (2026 yılı için 396.360 TL’yi) aşmaması gerekmektedir.

Satışların bir kısmının internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden, bir kısmının muafiyet kapsamında diğer şekillerde yapılması halinde, satış tutarının ilgili yıl içinde geçerli olan asgari ücretin yıllık brüt tutarını aşmaması şartı, sadece internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden yapılan satışlar için geçerli olup, diğer şekillerde yapılan satışlarda tutar sınırlaması bulunmamaktadır.

Örnek 1: 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından yararlanan Bayan (D), evinde ürettiği tarhana, erişte ve mantıları, kamu kurumlarınca düzenlenen kermes, festival, panayırlarda ve internet üzerinden satışa aracılık eden bir platform aracılığıyla satmaktadır.

Bayan (D)’nin, 2026 takvim yılında internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı 250.000 TL, diğer satış tutarı ise 100.000 TL’dir.

Bayan (D), internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı olan 250.000 TL, 2026 yılı için belirlenen yıllık asgari ücretin brüt tutarı olan 396.360 TL’yi aşmadığından, muafiyetten faydalanmaya devam edecektir.

Örnek 2: 193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi kapsamında esnaf muaflığından yararlanan Bay (E), evinde ürettiği hediyelik turistik eşyaları belediye tarafından belirlenen geçici bir stantta ve internet üzerinden satmaktadır.

Bay (E)’nin 2026 takvim yılında internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı 450.000 TL, diğer satış tutarı ise 150.000 TL’dir.

Bay (E), internet üzerinden yapmış olduğu satış tutarı olan 450.000 TL, 2026 yılı için belirlenen yıllık asgari ücretin brüt tutarı olan 396.360 TL’yi aştığından, muafiyetini kaybedecek ve 1/1/2027 tarihinden itibaren gelir vergisi mükellefi olacaktır.

3. Evlerde Üretilen Ürünlerin Satışında Vergi Tevkifatı Yapılacak mı?

Bu bent kapsamında vergiden muaf esnaftan alınan mallar için, şartları sağlayan alıcılar tarafından yapılan ödemeler üzerinden %2 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

4. Evlerde Üretilen Ürünlerin Satışında Belge Düzeni Nasıl Olmalıdır?

Bu bent kapsamında esnaf muaflığından faydalananların mükellefiyet tesisi, belge düzenleme, defter tutma, beyanname verme gibi yükümlülükleri bulunmamaktadır.

Ancak kendilerine düzenlenen gider pusulalarını ve bu faaliyetleri ile ilgili olarak satın aldıkları mal ve giderlerine ilişkin belgelerini 5 yıllık süre boyunca saklamaları zorunludur.

Gelir Vergisi Kanununun 9 Uncu Maddesinin Birinci Fıkrasının (10) Numaralı Bendi Kapsamında Evlerde Üretilen Ürünlerin Satışında Esnaf Muaflığı

1. Esnaf Muaflığından Yararlanma Şartları Nelerdir?

Bu bent kapsamında yararlanabilmek için;

• Ürünlerin iş yeri açmaksızın satılması,

• Sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve aletler kullanılmaması,

• Oturdukları evlerde imal ettikleri ürünlerin sadece internet ve benzeri elektronik ortamdan satış yapılması,

• İkametgâhlarının bulunduğu yerdeki vergi dairesine başvurarak “Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi” alınması,

• Türkiye’de kurulu bankalarda internetten yapılan satış gelirlerinin tahsilini ve bu gelirleri üzerinden tevkifat yapılmasını teminen bir ticari hesap açılması ve tüm hasılatın münhasıran bu hesap aracılığıyla tahsil edilmesi,

• Bir takvim yılında elde edilen hasılatın 2026 yılı için 1.900.000 Türk lirasını aşmaması,

• Ticari, zirai veya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde gelir vergisine tabi olunmaması,

• Faaliyetin, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapılmaması,

gerekmektedir.

2. Satışların Bir Kısmının İnternet ve Benzeri Elektronik Ortamlar Üzerinden Bir Kısmının Diğer Şekillerde Yapılması Mümkün mü?

Bu bent kapsamında esnaf muaflığından faydalanılabilmesi için evlerde imal edilen ürünlerin münhasıran internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden satılması şarttır. Satışların bir kısmının internet ve benzeri elektronik ortamlar üzerinden, bir kısmının ise diğer şekillerde yapılması halinde bu bent kapsamında muafiyetten faydalanılması mümkün değildir.

Örnek: Bayan (F), sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve alet kullanmaksızın evinde ürettiği ekmek, tarhana, bazlama, kurabiye, pasta, reçel, salça ve turşu gibi ürünleri internet üzerinden satışa aracılık eden bir platform aracılığıyla satmaktadır. 2026 yılı için internet üzerinden gerçekleştirdiği satış tutarı 440.000 TL’dir.

Bayan (F), internet üzerinden gerçekleştirdiği 440.000 TL tutarındaki satış, 2026 yılı için belirlenen 1.900.000 TL’lik sınırı aşmadığından esnaf muaflığından yararlanabilecektir.

3. Bankalar Tarafından Yapılacak İşlemler ve Tevkifat Uygulaması Nedir?

Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi ibraz edenlere bankalar tarafından ticari hesap açılır. Bu hesaplara aktarılan tutarlar üzerinden bankalar tarafından %4 (bir ve üzeri işçi çalıştırıldığı durumda %2) oranında gelir vergisi tevkifatı yapılır.

Açılan hesabın yalnızca esnaf muafiyeti kapsamındaki satış bedellerinin tahsili için kullanılması gerekir.

4. Muafiyetten Faydalananların Yükümlülükleri ve Belge Düzeni Nasıl Olmalıdır?

Bu bent kapsamında esnaf muaflığından faydalananların mükellefiyet tesisi, belge düzenleme, defter tutma, beyanname verme gibi yükümlülükleri bulunmamaktadır. Bu muafiyetten yararlananların, kendilerine düzenlenen gider pusulalarını ve bu faaliyetleri ile ilgili olarak satın aldıkları mal ve giderlerine ilişkin belgelerini 5 yıl süreyle saklamaları zorunludur.

Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi alanların üç yılda bir vergi dairesine başvurarak durumlarını güncellemeleri gerekmektedir.

Özet Tablo

GVK 9/1-6	GVK 9/1-10
İş yeri açılmamalıdır. Oturulan evlerde imalat yapılmalıdır. Sanayi tipi veya seri üretim yapabilen makine ve alet kullanılmamalıdır. Faaliyet, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapılmamalıdır. Ticarî, ziraî veya meslekî kazancı dolayısı ile gerçek usulde gelir vergisine tâbi olunmamalıdır. Satın alınan mallara ve giderlere ilişkin belgelerin muhafaza ve ibraz yükümlülüğü bulunmaktadır.
Dışardan işçi çalıştırılmamalıdır.	Dışardan işçi çalıştırılabilmektedir.
Hem internet ve benzeri elektronik ortamlardan hem de diğer yollarla satış yapılabilmektedir.	Sadece internet ve benzeri elektronik ortamdan satış yapılabilmektedir.
Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi alınması isteğe bağlıdır.	Esnaf Vergi Muafiyeti Belgesi alınması zorunludur.
Ticari bir hesap açılması ve hasılatın bu hesap aracılığı ile elde edilmesi zorunluluğu yoktur.	Türkiye’de bulunan bankadan ticari bir hesap açılması ve hasılatın bu hesap aracılığı ile tahsil edilmesi zorunludur.
İnternet ve benzeri elektronik ortamdan elde edilen hasılat sınırı 2026 yılı için 396.360 TL’dir.	İnternet ve benzeri elektronik ortamdan elde edilen hasılat sınırı 2026 yılı için 1.900.000 TL’dir.
GVK 94 üncü madde kapsamındaki alıcılar gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadır. Alıcı, GVK 94 üncü madde kapsamında ise tevkifat oranı %2, değilse tevkifat yapılmamaktadır.	Sadece bankalar hasılat üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapmak zorundadır. Alıcı, GVK 94 üncü madde kapsamında olsun ya da olmasın vergiden muaf esnaf işçi çalıştırıyorsa %2, çalıştırılmıyorsa %4 oranında tevkifat yapılmaktadır.
Hasılat sınırı aşılırsa gelir vergisi mükellefiyeti açtırılır. İzleyen yıl Ocak ayının sonuna kadar Kanunun 9/1-10 uncu bendinde belirtilen şartları sağlamaları halinde, izleyen yılda aynı bent kapsamında esnaf muaflığından faydalanabilecektir.	Hasılat sınırı aşılırsa gelir vergisi mükellefi olunur. Ancak bir daha esnaf muaflığına geri dönülememektedir

Sonuç

Kahramanmaraş’ta evlerde üretilen tarhana, kırmızı biber, salça, dolmalık sebzeler ve benzeri yöresel ürünlerin internet üzerinden satışa sunulması, aile ekonomisine katkı sağlamanın yanı sıra şehrin tanıtımına da katkı sağlayacaktır.

Gelir Vergisi Kanununda yer alan esnaf muaflığı hükümleri, belirli şartların sağlanması halinde internet üzerinden satış yapan üreticilere vergisel kolaylıklar sunmaktadır. Söz konu muafiyet sayesinde mükellefiyet tesis edilmesi, belge düzenlenmesi, defter tutulması, beyanname verilmesi gibi vergisel yükümlülükler ortadan kaldırmakta. Böylece evlerde üretilen yöresel ürünlerin kayıtlı ekonomi içinde pazarlanması teşvik edilirken hane ekonomisinin güçlendirilmesine de katkı sağlanmaktadır.

Yazıda; Gelir İdaresi Başkanlığının “Evlerde Üretilen Ürünlerin İnternet Üzerinden Satışında Esnaf Muaflığı” Ağustos/2025 tarihli Rehberi ile 314 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinden faydalanılmıştır.