Türkiye gündemini yakından ilgilendiren çocuk adalet sistemi ve çocukları koruma mekanizmalarına ilişkin dev reform paketinde ilk aşama geçildi. TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen yeni kanun teklifi, çocukların suça karışmasını önlemeyi, aile içi ihmalleri engellemeyi ve toplum güvenliğini artırmayı hedefliyor.
Düzenleme ile mevzuattaki yıllardır kullanılan "suça sürüklenen çocuk" kavramı yerini daha kapsayıcı ve yapıcı olan "adli süreçteki çocuk" ifadesine bırakıyor.
Silah ve Bıçak Muhafazasında 'İhmal' Ağır Cezalandırılacak
Nüfuz eden en dikkat çekici maddelerden biri, ateşli silahların muhafazasına ilişkin getirilen yükümlülükler oldu.
-
Silahını Dikkatsiz Saklayana Hapis: Ateşli silahını gerekli özen ve dikkati göstermeyerek çocuğun ele geçirmesine sebep olan kişilere, 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.
-
Bıçak Satışına 18 Yaş Sınırı: Her türlü kesici, delici ve bereleyici aletin 18 yaşından küçüklere satılması, satışı için sergilenmesi ve çocuklar tarafından taşınması yasaklanıyor. Bu kuralı ihlal eden işletmelere ve kişilere 5 bin TL ile 10 bin TL arasında idari para cezası uygulanacak. Kural ihlali internetten yapılan satışları da kapsayacak.
Hakimlere Kritik Takdir Yetkisi: Yaş İndirimi Uygulanmayabilecek!
Türk Ceza Kanunu'nda yapılan düzenlemeyle ceza ehliyeti ve yaş indirimleri konusunda radikal adımlar atılıyor.
-
Ağır Suçlarda Yaş İndirimi Esnetiliyor: Kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gibi suçları işleyen 15-18 yaş grubundaki çocuklar için kasta dayalı kusurun ağırlığı, güdülen amaç ve suçun işleniş şekli göz önüne alınarak yaş indirimi uygulanmaması hususunda hakime takdir yetkisi veriliyor.
-
12-15 Yaş Grubu: Bu gruptaki çocukların suçun hukuki anlamını algılayamaması durumunda ceza sorumluluğu olmayacak ancak güvenlik tedbirleri uygulanacak. Algılama yeteneği olanlar için ise ceza alt ve üst sınırları yeniden belirlenirken, ağır suçlarda bir üst grubun ceza rejimi uygulanabilecek.
-
Tekerrür Yaşı Düşüyor: Suçta tekerrür hükümlerinin uygulanmasındaki yaş sınırı 18’den 15’e çekiliyor.
Bakım Yükümlülüğünü İhlal Eden Ebeveynlere Şok Cezalar
Yeni paket yalnızca adli süreçteki çocukları değil, ebeveynlerin sorumluluklarını da mercek altına alıyor. Aile kurumunu ve çocuğu korumak amacıyla aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerin ihlaline verilen cezalar artırılıyor:
-
Aile hukukundan doğan bakım ve eğitim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere verilen cezanın üst sınırı 2 yıla yükseltiliyor.
-
Gebe eşini veya birlikte yaşadığı gebe kadını çaresiz durumda terk eden kişiye 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor.
-
Alkol, uyuşturucu veya kötü muamele nedeniyle çocuğunun sağlığını ve güvenliğini ağır şekilde tehlikeye sokan anne babalara verilen ceza 1 yıldan 3 yıla kadar çıkarılıyor.
-
Koruyucu ve destekleyici tedbirlerin gereklerine aykırı hareket eden veli veya vasilere, çocuk hakimi kararıyla 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi verilebilecek.
Yönlendirme Tedbirleri: Dijital Takip ve Sosyal Hizmet Geliyor
Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için topluma kazandırıcı yepyeni "yönlendirme tedbirleri" devreye giriyor:
-
Dijital Risklerden Korunma: Çocukların kullandığı telefon, tablet ve bilgisayarlar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile Siber Güvenlik Başkanlığı denetimine açılabilecek. Riskli platform ve uygulamalara erişim engellenebilecek.
-
Sosyal Hizmet ve Çevre Tedbirleri: Çocukların 20 saatten 300 saate kadar kamu kurumlarında, gençlik merkezlerinde veya çevre temizliği/ağaçlandırma faaliyetlerinde görev almaları sağlanabilecek.
-
Bağımlılıkla Mücadele: Uyuşturucu, alkol, kumar ve dijital/davranışsal bağımlılığı bulunan çocuklar için zorunlu tedavi ve rehabilitasyon programları uygulanacak.
İnfaz Rejiminde '1 Günü 2 Gün Sayma' İmkanı
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun'da yapılan değişikle, çocukların infaz süreçleri yeniden düzenleniyor:
-
Terör, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt kurma suçları hariç tutulmak üzere; koşullu salıverilme süresi hesaplanırken çocuğun 15 yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği 1 gün, 2 gün olarak hesaplanacak.
-
Çocuk hükümlüler cezalarının infazına doğrudan eğitimevinde değil, kapalı ceza infaz kurumlarında başlayacak. İyi halli oldukları tespit edilirse idare ve gözlem kurulu kararıyla eğitimevlerine sevk edilecekler.
Sağlık ve Acil Korunma Kararları Hızlanıyor
Akıl hastalığı, bağımlılık veya bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisine ya da çevresine tehlike oluşturan ve sağlık kuruluşuna getirilen çocuklar için 24 saat içinde uzman raporu düzenlenecek. Mahkemeye sunulan sağlık kurulu raporu doğrultusunda hakim, en geç 48 saat içinde acil korunma ve tedavi kararı verecek.
Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, yapılan düzenlemelerin merkezine "çocuğun üstün yararını" koyduklarını vurgulayarak teklifin önümüzdeki günlerde TBMM Genel Kurulu gündemine geleceğini açıkladı.