18 Ağustos sabahı Resmî Gazete'yi açanlar tarihi bir belgeyle karşılaştı. Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ile resmen yürürlüğe girdi. Yani yapay zekâ artık sadece teknoloji meraklılarının konusu değil; devletin 2026-2030 arası resmi yol haritası.

Değerli okuyucular, ben bu köşede aylardır aynı şeyi söylüyorum: yapay zekâ uzak bir gelecek değil, bugünün iş aleti. Şimdi bu sözün altına devletin imzası da girdi.

Planda ne var?

Plan dört eksen üzerine kurulu: Fark Et, İstifade Et, Üret ve Yönet. Her eksende dört eylem, toplamda 16 öncelikli adım. Rakamlar da iddialı: 24 ayda 5 milyon vatandaşa yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi, 10 bin ileri düzey uzman yetiştirilmesi, 1 gigavatlık veri merkezi gücü ve en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının harekete geçirilmesi hedefleniyor. Toplam beklenti, 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer.

Bir dakika duralım. 5 milyon kişi ne demek? Kahramanmaraş, Antalya ve Konya'nın toplam nüfusu kadar insana yapay zekâ öğretilecek demek. Bu eğitimlerin önemli kısmı ücretsiz olacak. Yani bahane kalmadı.

Esnaf ve KOBİ için neden önemli?

Açık konuşalım. 2025'te 490 firma ve 1.414 katılımcıyla yaptığımız AI-MOI Turkey araştırmasında Türk KOBİ'lerinin yapay zekâ olgunluk skoru 100 üzerinden 14 çıktı. Firmaların yalnızca yüzde 8,6'sı yapay zekayı aktif kullanıyordu. Yani sahada koca bir boşluk var.

Bu planın esnafı ilgilendiren en somut tarafı şu: KOBİ'lere işlem gücü desteği ve yaygın eğitim öngörülüyor. Devlet diyor ki, bu treni hep birlikte yakalayacağız. Maraş'ta demir doğrama yapan usta da Manavgat'ta pansiyon işleten aile de bu kapsamın içinde.

Yapay zekâ dediğimiz şey robot beyni değil; devasa bir tahmin makinesi. Doğru soruyu sorana doğru işi yapar. Teklif yazar, tabela metni önerir, müşteri mesajına cevap taslağı çıkarır, stok listesini düzenler. Bunların hiçbiri hayal değil, bugün telefonunuzdan yapılabilen işler.

Yarın sabah yapabileceğiniz 5 şey

1. Eğitim duyurularını takip edin. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, BTK Akademi ve belediyelerin ücretsiz yapay zekâ eğitimlerine kayıt olun. 5 milyon kişilik hedefin ilk sıralarında olmak sizin elinizde. Maliyet: 0 TL.

2. Bir yapay zekâ aracını bugün deneyin. Telefonunuza ücretsiz bir asistan uygulaması indirin ve ilk iş olarak kendi işinizi anlatın: "Ben Manavgat'ta mobilyacıyım, müşteriye teslimat gecikmesi için kibar bir mesaj yaz." Çıkan sonuca kendiniz karar verin.

3. Tek bir iş sürecini seçin. Her şeyi birden dijitalleştirmeye kalkmayın. Fiyat teklifi mi, sosyal medya mı, müşteri mesajları mı? Bir tanesini seçin, bir ay boyunca yapay zekayla yürütün, farkı ölçün.

4. KOBİ desteklerini izleyin. Plan kapsamında çıkacak destek çağrılarını KOSGEB ve ticaret odası duyurularından takip edin. Destek çıktığında başvuru dosyası hazır olan kazanır, sonradan duyan değil.

5. Çırağınızı ve çocuğunuzu da katın. Bu eğitimler sadece patronlar için değil. Yanınızda çalışan gence bir eğitim kaydı yaptırmak, ona vereceğiniz en değerli zamdır.

Son söz

2021-2025 stratejisi döneminde çoğumuz seyirci kaldık. Şimdi ikinci perde açıldı ve bu kez bilet ücretsiz. Devlet altyapıyı kuruyor, eğitimi veriyor, desteği açıyor. Geriye tek bir şey kalıyor: oturduğunuz yerden kalkıp sıraya girmek.

Tezim şu: Bu plan Ankara'nın değil, esnafın planıdır. 2030'da "keşke" diyenler değil, 2026'da "deneyeyim" diyenler kazanacak.

Ertuğrul Akben

Yapay Zeka & Sistem Stratejisti

ertugrulakben.com