Küresel piyasalarda ve enerji koridorlarında endişeyle takip edilen Hürmüz Boğazı krizinde tansiyon düşmüyor. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Birinci Sekreteri Behnam Saidi, Umman ile yürütülen müzakerelere ve boğazın statüsüne ilişkin kritik açıklamalarda bulundu. Saidi, ABD'nin bölgedeki varlığı sona erene kadar stratejik su yolunun trafiğe açılmayacağını net bir dille ifade etti.
"Umman ile Uzlaşı Boğazın Açıldığı Anlamına Gelmez"
İran devlet televizyonuna bağlı Genç Gazeteciler Kulübü'ne (YJC) konuşan Behnam Saidi, Umman ile yapılan görüşmelerin yanlış anlaşılmaması gerektiğinin altını çizdi. Maskat yönetimi ile yapılan müzakerelerin yalnızca gemi ve deniz araçlarının seyahat şekli ile geçiş güzergahlarının belirlenmesiyle sınırlı olduğunu belirten Saidi, şu ifadeleri kullandı:
"Hürmüz Boğazı, Amerikalılar denizi tehdit etmeyi ve abluka altına almayı bırakıp bölgeden ayrıldıklarında ve savaşın sona erdiği ilan edildiğinde görüşülüp müzakere edilecektir. Bu nedenle (şu aşamada) Hürmüz Boğazı'nın açılması için bir neden yoktur."
Saidi ayrıca Umman yönetiminin de İran'ın hassasiyetlerini göz önünde bulundurması gerektiğini belirterek, "Umman, İran'ın Amerikalıların Hürmüz Boğazı'na müdahale etmesine ve orada bulunmasına izin vermeyeceğini aklında tutmalıdır" dedi.
ABD ile Varılan Mutabakat Neden Çıkmaza Girdi?
İran ile ABD arasında 14 Haziran’da Pakistan arabuluculuğunda kritik bir mutabakata varılmıştı. Bu anlaşmaya göre:
-
ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakacaktı.
-
Buna karşılık Hürmüz Boğazı açılacak ve İran bu stratejik su yolundan geçişlerden 60 gün boyunca ücret almayacaktı.
Ancak anlaşmanın imzalanmasının ardından Washington yönetiminin dondurulan varlıkları serbest bırakmaması ve Umman karasularından alternatif rota belirlemesi krizi yeniden tırmandırdı. Bu hamleleri mutabakatın ihlali sayan Tahran yönetimi boğazı kısıtlayarak izinsiz geçiş yapan bazı gemileri vurmuş, 8 Temmuz'da ise bölgede yaklaşık 2 hafta süren şiddetli çatışmalar patlak vermişti.
Geçici Güzergah ve ABD Şartı
Yaşanan çatışmaların ardından İran ile Hürmüz Boğazı'na kıyısı bulunan Umman, gemilerin güvenli geçişi için yeniden masaya oturmuştu. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 5 Ağustos'ta yaptığı açıklamada Umman ile yürütülen müzakerelerin son aşamada olduğunu duyurmuştu.
Garibabadi, müzakere edilen rotanın 2 ila 4 ay sürmesi beklenen "geçici bir güzergah" olduğunu, Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasının ise tamamen ABD'nin tutumuna bağlı olduğunu kaydetmişti. Behnam Saidi'nin son açıklamalarıyla birlikte İran'ın Washington'dan somut bir adım gelmedikçe boğazı tam olarak açmaya niyeti olmadığı bir kez daha tescillenmiş oldu.