Adnan Menderes’in Siyaset Sahnesine Çıkışı ve CHP Yılları
Aydın’da çiftçi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Adnan Menderes, Türk siyasi tarihinin en etkili ve tartışmalı figürlerinden biridir. Aktif siyasete ilk adımını 1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fıkrası’nın bir kolunu organize ederek atan Menderes, partinin kendi kendini feshetmesinin ardından Cumhuriyet Halk Partisi’ne (CHP) katıldı.
1931 seçimlerinde Aydın Milletvekili olarak parlamentoya giren Menderes, uzun süre CHP çatısı altında siyaset yaptı. Ancak İsmet İnönü ile mecliste görüşülen "Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu" görüşmeleri sırasında yaşanan derin görüş ayrılıkları, parti içi muhalefetin fitilini ateşledi. Bu süreçteki muhalif tutumu nedeniyle Menderes, 1945 yılında CHP'den ihraç edildi.
Demokrat Parti’nin Kuruluşu ve 1950 İktidarı
Partiden ihraç edilmesinin ardından siyasi çalışmalarına hız kesmeden devam eden Adnan Menderes, aynı yıl arkadaşlarıyla birlikte Türk siyasetinde yeni bir dönemi başlatacak olan Demokrat Parti’yi (DP) kurdu.
14 Mayıs 1950’de gerçekleştirilen genel seçimlerde büyük bir başarıya imza atan Demokrat Parti, yüzde 52,7 oy oranıyla tam 420 milletvekili çıkararak iktidara geldi.
Bu zaferle birlikte 10 yıllık başbakanlık dönemi başlayan Menderes, Türk iç ve dış politikasında köklü değişimlere imza attı. Bu dönemde Türkçe okunan ezanın yeniden Arapça okunmasının serbest bırakılması gibi toplumsal hafızada yer edinen pek çok uygulama hayata geçirildi.
27 Mayıs Darbesi ve İdam Süreci
10 yıllık iktidar sürecinin ardından Türkiye demokrasisi, cumhuriyet tarihindeki ilk askeri darbeyi 27 Mayıs 1960’ta yaşadı. Darbe yönetimi tarafından tutuklanan Başbakan Adnan Menderes, Maliye Bakanı Hasan Polatkan ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu Yassıada'da yargılandı.
Yargılamalar sonucunda idam kararı verilen Menderes, Polatkan ve Zorlu idam edilerek son yolculuklarına uğurlandı. Türk siyasetinde derin izler bırakan bu acı olay, demokrasinin kara lekesi olarak tarihe geçti.
İtibarların İade Edilmesi
Aradan geçen yılların ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), 1990 yılında çıkardığı yasayla Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'ya itibarlarını iade etti.