Yaklaşan Anabilim Dalı Başkanlığı seçimleri öncesinde basında yer alan ve doğrudan temin yöntemini konu edinen haberlerin, somut bir denetim raporu veya resmi bir tespite dayanmadığı iddia edildi. Konuya ilişkin yapılan değerlendirmelerde, hasta bazlı malzeme alımlarında uygulanan yöntemlerin yasal mevzuata uygunluğuna dikkat çekiliyor.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi (KSÜ) Tıp Fakültesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Anabilim Dalı’nda kullanılan tıbbi malzemelerin teminine ilişkin kamuoyuna yansıyan değerlendirmeler, sağlık kuruluşlarında hasta bazlı tıbbi malzeme tedarik süreçlerini yeniden gündeme getirdi.
Tıbbi malzeme alımlarının hangi yöntemle gerçekleştirildiği ve fiyatlandırma süreçleriyle ilgili tartışmaların ardından, uygulamanın mevzuattaki yeri ve üniversitelerdeki satın alma süreçlerinin nasıl işlediğine ilişkin değerlendirmeler öne çıktı.
Tıbbi malzeme alımlarında doğrudan temin uygulaması
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında belirli şartlarda doğrudan temin yöntemi kullanılabiliyor. Özellikle özellikleri veya kullanım süreleri nedeniyle stoklanması ekonomik olmayan, acil ihtiyaçlarda kullanılan ve hasta bazında belirlenebilen bazı tıbbi sarf malzemeleri bu kapsamda değerlendirilebiliyor.
Hasta bazlı tıbbi malzeme kullanımında her operasyon için aynı ürünün tercih edilmemesi, tedarik sürecinin de operasyonun niteliğine ve hastanın ihtiyaçlarına göre şekillenmesini gerektirebiliyor.
Beyin ve sinir cerrahisi başta olmak üzere ortopedi, kardiyoloji, plastik cerrahi, kulak burun boğaz ve genel cerrahi gibi farklı branşlarda da hastaya ve operasyonun özelliklerine göre değişen tıbbi malzemelere ihtiyaç duyulabiliyor.
Alım sürecinde görevler farklı birimler tarafından yürütülüyor
Tıbbi malzeme tedarik süreçlerinde klinik birimlerin öncelikli görevi, hastanın ve operasyonun ihtiyaç duyduğu malzemeyi belirlemek olarak öne çıkıyor.
Satın alma, fiyat araştırması ve tedarik işlemlerinin ise ilgili kurumun yetkili satın alma birimleri tarafından yürütülmesi gerekiyor.
Bu nedenle bir malzemenin hangi yöntemle ve hangi fiyat üzerinden temin edildiğinin değerlendirilmesinde, yalnızca ilgili kliniğin değil, satın alma sürecinde görev alan bütün birimlerin ve kullanılan belgelerin birlikte ele alınması önem taşıyor.
SUT fiyatları da sürecin önemli unsurlarından biri
Tıbbi malzeme alımlarında Sağlık Uygulama Tebliği’nde (SUT) yer alan fiyatlar da dikkate alınabiliyor. Özellikle hasta bazlı tedariklerde malzemenin niteliği, kullanım alanı ve ilgili mevzuattaki fiyatlandırma kriterleri sürecin önemli unsurları arasında bulunuyor.
SUT fiyatlarında dönemsel olarak yapılan güncellemeler de tıbbi malzeme maliyetlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınması gereken başlıklar arasında yer alıyor.
Bu nedenle herhangi bir tıbbi malzeme alımının mali açıdan değerlendirilmesinde; alım tarihi, o tarihte geçerli olan SUT fiyatı, satın alma yöntemi, piyasa araştırması ve ilgili belgelerin birlikte incelenmesi gerekiyor.
Değerlendirmede belge ve denetim sürecinin önemi
Kamu kaynaklarının kullanıldığı tüm satın alma işlemlerinde şeffaflık ve denetlenebilirlik büyük önem taşıyor.
Bununla birlikte bir satın alma sürecine ilişkin değerlendirme yapılırken, ilgili işlemlerin tamamının ve resmi belgelerin birlikte incelenmesi gerekiyor. Bir alım yönteminin kullanılmış olması tek başına mevzuata aykırılık anlamına gelmediği gibi, varsa herhangi bir uygunsuzluğun da yetkili denetim mekanizmalarının incelemeleri sonucunda ortaya konulması önem taşıyor.
Kamuoyuna yansıyan değerlendirmelerde kesinleşmiş bir denetim raporu, kamu zararı tespiti veya yargı kararı bulunup bulunmadığının da açık biçimde ortaya konulması, konunun sağlıklı değerlendirilmesi açısından önem taşıyor.
Sağlık hizmetlerinde doğru bilgilendirme vurgusu
Tıbbi malzeme alımları, doğrudan sağlık hizmetinin niteliğiyle bağlantılı olması nedeniyle hem idari hem de kamuoyu açısından hassas bir konu olarak değerlendiriliyor.
Bu nedenle yapılacak değerlendirmelerde yalnızca alımın bedeli veya yöntemi değil; malzemenin hangi ihtiyaç doğrultusunda kullanıldığı, satın alma sürecinin hangi birimler tarafından yürütüldüğü, fiyatlandırmanın hangi kriterlere göre yapıldığı ve ilgili mevzuata uygunluğunun da birlikte ele alınması gerekiyor.
Kamu yararı açısından yapılacak haber ve değerlendirmelerde, iddiaların yanı sıra sürece ilişkin belgelerin, resmi açıklamaların ve ilgili tarafların görüşlerinin de birlikte değerlendirilmesinin, kamuoyunun konu hakkında daha sağlıklı bilgi edinmesine katkı sağlayacağı belirtiliyor.
