Geçen ay bir işletme sahibiyle oturdum. Yanında çalışan genç muhasebecisinden şikayetçiydi: "ChatGPT kullanıyor, ben anlamıyorum ne yaptığını." Sordum: "Sen excel'de pivot tablo yapabiliyor musun?" Cevap: "Ben o işlere bakmam."
İşte sorun tam burada başlıyor.
Türkiye'de dijital beceri açığından söz edildiğinde genellikle gençlere bakılıyor. Üniversiteler kodlama öğretsin, stajyerler yapay zeka bilsin, yeni nesil dijital olsun. Hepsi doğru. Ama bir işletmenin dijital olgunluğunu belirleyen kişi stajyer değil, patron.
Patron excel'de rapor okuyamıyorsa, çalışanından veri analizi bekleyemez. Patron dijital pazarlamayı "bilgisayarcının işi" olarak görüyorsa, sosyal medya stratejisi oluşturmak imkansız. Patron ChatGPT'nin ne yaptığını anlamıyorsa, yapay zeka yatırımı yapmak için kararı kim verecek?
Dijital beceri açığı tepeden başlar.
McKinsey'in 2024 "Digital Skills Gap" raporuna göre, KOBİ'lerde dijital dönüşümün başarısız olma sebebinin yüzde 43'ü teknoloji eksikliği değil, yönetici katılımının olmaması. Yani araç var, yazılım var, altyapı var. Ama onu kullanma kararını veren kişi konuya uzak.
Kahramanmaraş'ta bu durumu sıklıkla gözlemliyorum. Sanayi bölgesindeki fabrikalarda CNC makineler var, otomasyon hatları var. Ama aynı fabrikanın yönetim katında kararlar hala telefon görüşmeleriyle alınıyor, satış verileri aylık toplantılarda kağıt çıktıdan okunuyor.
Fabrika katı 2025'te, yönetim katı 2005'te.
Bu sadece verimlilik sorunu değil. Dijital okuryazar olmayan bir yönetici, yanlış kararlar alma riskiyle karşı karşıya. Verilere bakmadan pazar kararı alan, müşteri geri bildirimlerini sistematik takip etmeyen, rakibin dijital hamlelerini göremeyen bir işletme sahibi, rekabette kör noktada kalıyor.
Peki çözüm ne? Patronları okula mı gönderelim?
Hayır, ama birkaç basit adım var. Birincisi: işletme sahibi olarak haftada bir saat dijital araçlarla vakit geçirmek. İkincisi: çalışanlardan "bana bunu anlat" demekten çekinmemek. Üçüncüsü: "Ben o işlere bakmam" cümlesini sözlükten silmek.
Dijital beceri, teknik bir yetenek değil. Merak ve kabulleniş meselesi. Excel öğrenmek bir hafta sürer. ChatGPT'nin ne işe yaradığını anlamak bir saat. Ama "ben o işlere bakmam" demek, o bir saati bile harcamamak demek.
Kahramanmaraş'ın güçlü yanı üretim kapasitesi. Ama üretim kapasitesini doğru yönlendirmek için veriye dayalı karar almak şart. Veriye dayalı karar almak için de önce verinin ne olduğunu bilmek şart.
Çalışanlarınızdan dijital beceri bekliyorsanız, önce kendinize sorun: ben kaç puan alırım?
